Park Miejski im. Stanisława Staszica w Kielcach to niemal 8 hektarów zieleni rozciągającej się u podnóża Wzgórza Zamkowego, w samym sercu miasta. Miejsce z historią sięgającą początku XIX wieku, gdzie stare drzewa pochylają się nad spokojnym stawem, a alejki prowadzą między pomnikami i rzeźbami. To nie jest park w stylu nowoczesnych miejskich skwerów – tutaj czuć ciężar lat i atmosferę dawnych spacerów.
Warto wiedzieć, że to jeden z najstarszych parków w Polsce. Pierwsze wzmianki o nim pojawiają się już w 1804 roku, choć dla szerokiej publiczności otwarto go dopiero w 1830 roku.
- spokojny staw z fontanną ryb
- zabytkowe pomniki i rzeźby
- piękne aleje w cieniu drzew
- historyczna atmosfera sprzed XIX wieku
- idealne miejsce na piknik i relaks
Historia parku – od biskupiego ogrodu do miejskiej zieleni
Zanim mieszkańcy Kielc zaczęli spacerować alejkami tego parku, teren należał do biskupów krakowskich. Był to użytkowo-ozdobny ogród, niedostępny dla zwykłych ludzi. Dopiero po upaństwowieniu dóbr biskupich pod koniec XVIII wieku zaczęto myśleć o przekształceniu tego miejsca w park publiczny.
W XIX wieku w prace nad parkiem zaangażowali się najważniejsi miejscy architekci. Nie powstał on jednorazowo – rozwijał się stopniowo, przechodząc różne modernizacje. Montowano latarnie, zakładano nowe alejki, sadzono drzewa. W 1905 roku stanął tu pomnik Stanisława Staszica, a park przyjął imię słynnego pilanina i reformatora polskiego oświecenia. Przez pewien czas patronem był Stefan Żeromski, ale ostatecznie wrócono do pierwotnej nazwy.
Stanisław Staszic, patron parku, urodził się w Pile w 1755 roku. Był jednym z czołowych reformatorów polskiego oświecenia, prezesem Towarzystwa Przyjaciół Nauk i współorganizatorem wielu instytucji edukacyjnych. Jego związek z Kielcami nie był tak silny jak z innymi miastami, ale postać ta symbolizowała polskie oświecenie i postęp.
Staw Podzamecki i fontanna z rybimi dyszami
Zachodnia część parku to domena stawu o powierzchni 1,1 hektara, zwanego Podzameckim. Na jego środku stoi fontanna z ozdobnymi dyszami w kształcie ryb – nietypowy element, który wyróżnia to miejsce. Wokół stawu rosną płaczące wierzby, które odbijają się w nieruchomej tafli wody. Ten obraz pojawia się na większości pocztówek i zdjęć promocyjnych miasta.
Kiedyś przy stawie była przystań, a po wodzie pływały łódki. Dzisiaj tego już nie ma, ale samo miejsce zachowało swój spokojny, nieco sentymentalny charakter. W weekendy, zwłaszcza wiosną i latem, trudno tu o ciszę – park tętni życiem, a z muszli koncertowej dobiegają dźwięki muzyki.
Pomniki, rzeźby i literackie nawiązania
Na terenie parku znajdziesz kilka pomników i rzeźb, które tworzą swoistą galerię pod gołym niebem. Najstarsza to XVIII-wieczna figura św. Jana Nepomucena, stojąca po drugiej stronie stawu. Obok głównej alei parkowej stoi pomnik Stanisława Staszica z 1905 roku, a w innej części – pomnik Stefana Żeromskiego z 1953 roku, zaprojektowany przez Stanisława Sikorę.
Przy ulicy Staszica, prowadzącej do parku, znajduje się źródełko Biruty – miejsce uwiecznione w powieści „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego. Nazwa pochodzi od ukochanej Marcina Borowicza, bohatera tej książki. Przy źródełku w 1973 roku odsłonięto rzeźbę „Przysięga miłości”. To jeden z tych detali, które sprawiają, że park ma nie tylko funkcję rekreacyjną, ale też kulturową i literacką.
Jest też pomnik z czerwonego piaskowca upamiętniający zamach na agenta Gestapo Franza Wittka w 1944 roku – świadectwo wojennej historii miasta.
W uroczystym odsłonięciu pomnika Stefana Żeromskiego w 1953 roku uczestniczyła Monika Żeromska, córka pisarza. Pomnik stanął w miejscu, gdzie wcześniej mieściła się rozebrana już restauracja.
Drzewa, ptaki i ptaszarnia
Park to około 1300 drzew i krzewów tworzących mieszany drzewostan. Rosną tu kasztanowce, jesiony, lipy, klony, wiązy oraz robinie akacjowe. Niektóre z tych drzew mają ponad sto lat – to żywe pomniki natury, które pamiętają czasy, gdy park dopiero się rozwijał.
Między gałęziami i w trawach żyją różne gatunki ptaków oraz małe ssaki. W parku znajduje się także ptaszarnia, gdzie można zobaczyć pawie, bażanty i przepiórki. To stosunkowo nowy obiekt, który dodaje parkowi dodatkowej atrakcyjności, zwłaszcza dla rodzin z dziećmi.
Tajemne przejścia i okoliczne atrakcje
Główna aleja parkowa ciągnie się wzdłuż murów zabudowań Wzgórza Zamkowego. To tutaj warto zwrócić uwagę na neogotycki mur z urokliwą basztą zwaną „Plotkarką” – eklektyczny element zdobiący mury Pałacyku Zielińskiego. Przy alei znajdziesz dwa przejścia na wzgórze zamkowe.
Pierwsze to furtka otwarta w 2021 roku, prowadząca do ogrodu Pałacyku Zielińskiego – obecnie Domu Środowisk Twórczych z restauracją i kawiarnią. Drugie to brama zaadaptowana na potrzeby galerii sztuki współczesnej i wzornictwa, prowadząca w pobliże Instytutu Dizajnu. Te połączenia sprawiają, że park nie jest odizolowaną enklawą zieleni, ale częścią szerszego kulturalnego i turystycznego szlaku.
Przez park przechodzą znakowane szlaki turystyczne: czerwony szlak miejski prowadzący przez najważniejsze miejsca w Kielcach oraz szlaki spacerowe – zielony i niebieski. To dobra baza wypadowa na dalsze spacery lub wycieczki rowerowe po miejskich ścieżkach.
Dla kogo jest ten park?
Park Miejski im. Stanisława Staszica to miejsce uniwersalne. Przyciąga rodziny z dziećmi, które mogą zobaczyć ptaki w ptaszarni i pobiegać po alejkach. Miłośnicy historii i literatury znajdą tu ślady Żeromskiego i przedwojennej architektury. Osoby szukające spokoju docenią ciszę nad stawem, zwłaszcza w dni powszednie, gdy tłumów jest mniej.
W weekendy park zmienia charakter – staje się miejscem spotkań, koncertów przy muszli koncertowej i rodzinnych pikników. To popularne miejsce odpoczynku kielczan, które żyje własnym rytmem w zależności od pory roku i dnia tygodnia.
Informacje praktyczne – jak dojechać, ile czasu poświęcić
Park znajduje się w centrum Kielc, między ulicami Ogrodową, Staszica, Solną oraz Jana Pawła II – u południowego podnóża Wzgórza Zamkowego. Dojazd nie stanowi problemu, można dojechać komunikacją miejską lub dojść pieszo z większości punktów w centrum miasta.
Wstęp do parku jest bezpłatny i dostępny przez cały rok, bez ograniczeń godzinowych. To publiczny park miejski, więc można go odwiedzić o każdej porze dnia. Najlepiej wybrać się tam wiosną, gdy kwitną krokusy i inne wczesne kwiaty, lub latem, gdy zieleń jest najpełniejsza, a przy muszli koncertowej odbywają się wydarzenia kulturalne.
Na spokojny spacer warto przeznaczyć około godziny. Jeśli planujesz dłuższy odpoczynek przy stawie, odwiedzenie ptaszarni i przejście na Wzgórze Zamkowe przez jedno z przejść, możesz spędzić tu 2-3 godziny. Park nie ma własnego parkingu, ale w okolicy znajdują się miejsca parkingowe oraz parkingi płatne.
Brak opłat za wstęp, brak konkretnych godzin otwarcia – park jest dostępny jako przestrzeń publiczna. Ptaszarnia i galerie w bramach mogą mieć własne godziny otwarcia, warto to sprawdzić przed wizytą, jeśli zależy ci na ich zwiedzeniu.